Het concert

De avond bestaat uit een organische samenklank van Arabische en westerse klassieke en hedendaagse muziek, zang en dichtkunst. Deze “Symfonie Arabica” wordt uitgevoerd door een professioneel symfonieorkest dat is aangevuld met een groot aantal amateurs en kinderen. Solisten, zangers en dichters krijgen een plaats binnen de compositie zodat de avond geen programma van losse onderdelen is, maar één grote ervaring wordt.
De thematiek van het concert is ontheemding. Dit komt naar voren in poëtische teksten en traditionele Palestijnse muziek. Op deze wijze willen we met waardigheid en nuance het bewustzijn in Nederland versterken van het voortslepende Palestijnse vluchtelingenvraagstuk dat na 60 jaar nog altijd het Midden Oosten in zijn greep houdt.

Artistiek concept

Deze culturele herdenking wordt geen schouwspel waar je als buitenstaander naar kijkt. We willen een muzikale belevenis maken waar alle aanwezigen een actief deel van vormen. Door een nieuwe symfonie te maken waarin jong en oud, Nederlanders en Palestijnen meespelen wordt de verbintenis tussen heden en verleden en het westen en het Midden Oosten niet alleen symbolisch, maar ook letterlijk bij de deelnemers en aanwezigen versterkt.
Het concert wordt geen saaie en plechtige, maar wel een verfijnde en ingetogen gebeurtenis met toch een spontane en open sfeer. De steriele perfectie van een klassiek concert wordt doorbroken door een ongewone combinatie van bekende en nieuwe elementen, momenten van gecomponeerde chaos en contrasterende muzikale combinaties.
Het uitvoeren van een groots orkestwerk is een bijna bovennatuurlijke ervaring, die in dit project toegankelijk wordt voor een grote groep musici en kinderen. (Doorgaans is het uitvoeren van een orkestwerk voorbehouden aan professionals. Het publiek mag dan slechts eerbiedig en nederig toehoren).
Het betrekken van instrumenten die minder gebruikelijk zijn in de westerse klassieke muziek zoals basgitaar, blokfluit en de Arabische instrumenten, maakt deze symfonie werkelijk avontuurlijk, en is ook voor de ervaren musici een nieuwe ervaring.
Compositorisch is het schrijven van deze symfonie een uitdaging: het contrast en niveauverschil tussen de deelnemers zorgt voor een breed klankpallet waarin verfijnde en virtuoze passages afgewisseld worden met actieve, dynamische gebeurtenissen, geluidsexperimenten en organische klankpatronen. De Arabische traditie met haar verfijnde ornamenten en niet-westerse toonsysteem is niet eenvoudig te combineren met westerse conventies en vergt daardoor een onconventionele aanpak.

Werkmethode

De compositie is een volwaardige symfonie van ongeveer 60 minuten. Hierin krijgen losse optredens van de solisten en de dichters een plaats zodat het geheel uitkomt op ruim 1,5 uur. De wijze waarop het concert wordt voorbereid is echter ongebruikelijk: professionals, solisten, amateurs en kinderen werken samen binnen een duidelijke taakverdeling aan de realisatie van de muziek. Dit proces is een creatieve uitwisseling van ervaring, en door de verdeling van de taken kunnen de musici van sterk verschillend niveau, cultuur en achtergrond toch als gelijken samenwerken. Het resultaat is een grootse samenkomst van heel uiteenlopende personen die samen werken aan de realisatie van een complex en omvangrijk muziekstuk.
Zo wordt deze symfonie een metafoor voor samenwerking en wederzijdse creatieve prikkeling tussen profs en beginners, jong en oud en mensen van heel verschillende culturele achtergrond.
Het verschil in werkwijze tussen de westerse symfonische traditie en Arabische muziek wordt niet alleen onderkend, maar juist gecultiveerd en tot onderwerp gemaakt van het repetitieproces. De workshops en repetities zijn gericht op het leren gebruiken en waarderen van moderne en ongewone speeltechnieken die gangbaar zijn in hedendaagse muziek maar vaak onbekend bij amateurs en muziekschool studenten. De musici passen het geleerde direct toe in de praktijk.

Muziekeducatie in het primair onderwijs

Actieve deelname: per concert krijgen ongeveer 100 kinderen van lagere scholen met een gemengd Arabisch/Westerse bezetting 4 lessen waarin wordt ingegaan op de verschillen tussen Arabische en Westerse muziek. In tenminste één van de lessen zal ook een Arabische musicus aanwezig zijn om live enkele voorbeelden te spelen op een Ud (Arabisch tokkelinstrument). Ook wordt ingegaan op de klankenrijkdom van hedendaagse muziek. Aan de hand van speciaal ontwikkelde werkvormen worden de scholieren zich bewust van de emancipatie van klank in experimentele muziek versus de overheersing van melodie en ritme in conventionele muziek. De opgedane kennis wordt direct toegepast binnen de Symphony in een samenwerkingsverband met de (professionele en amateur-) musici.
Gemengde lagere scholen: Na de 4 workshops geven de kinderen die aan het project deelnemen een presentatie voor hun school waarin ze samenspelen met een Arabische en Westerse musicus.
Scholieren in heel Nederland: Via de website www.arabica.nu kunnen scholieren een bijdrage leveren aan de compositie in de vorm van teksten en melodieën. Zo wordt de Symphony een beetje van iedereen. Ook is hier een achtergrondverhaal te vinden over de Palestijnse kwestie en links naar sites met meer informatie. Jonge musici uit het Midden Oosten worden met de camera gevolgd bij hun voorbereidingen voor deelname aan de Symphony. Op de website en in de media (er is overleg geweest met het Jeugdjournaal hierover) wordt hiervan verslag gedaan.

Deelnemers en activiteiten per concert

± 3 zangers van wereldklasse: naast de 4 concerten geven ze enkele aparte optredens i.s.m. Kosmopolis en zijn er ontmoetingen en masterclasses met muziekstudenten.

± 15 Bijzondere en eigenzinnige instrumentalisten uit verschillende landen van het Midden Oosten en Nederland: samenwerking met Nederlandse conservatoriumstudenten. Ontmoetingen en masterclasses met Arabische musici in Nederland. Deelname aan repetities. Naast de 4 concerten geven ze enkele aparte optredens i.s.m. Kosmopolis.

± 30 Muziekstudenten en beginnende professionals spelen mee en coachen een groepje kinderen bij het traject van voorbereidingen, de repetities en de uitvoering.
± 40 Amateurs van muziekverenigingen en orkesten die hun horizon willen verbreden krijgen workshops van professionals en conservatoriumstudenten waar ongebruikelijke instrumentale technieken en Arabische instrumenten worden geïntroduceerd. Het gaat om samenwerking en uitwisseling van ervaring met als concreet doel het realiseren van een groot concert. Ter voorbereiding ontmoeten ze de componist en krijgen ze een introductie over ongewone speeltechnieken en de achtergrond van Symphony Arabica.
± 70 Kinderen en jongeren van muziekscholen en privé docenten bereiden zich onder leiding van een professionele musicus voor op een zelfstandige rol binnen de Symphony. Door middel van intens persoonlijk contact krijgen de jonge musici de kans een “echt” en “serieus” orkestproject mee te maken, een ervaring die hun in hun verdere muziekleven zal stimuleren.
100 Lagere scholieren krijgen lessen waarin hun kennis wordt vergroot over zowel Arabische muziek, moderne experimenten en de Westerse orkesttraditie. In enkele workshops worden ze voorbereid op een actieve rol in het stuk. Met zang, fluitjes en slagwerkinstrumenten vervullen de kinderen een belangrijke partij in het geheel.
600 luisteraars zullen uiteindelijk ook een rol krijgen als koor in de climax van de compositie.
Met een interactieve website worden musici en kinderen uitgenodigd een bijdrage te leveren aan het componeerproces. Meer hierover beneden.
Door middel van een uitgebreid media plan wordt een breed publiek geconfronteerd met het project, de voorbereidingen in het Midden Oosten en de uitwisseling van locale Westerse en Arabische musici en kinderen.